Uroczystość odsłonięcia pomnika nagrobnego mjr. Józefa Gargasza „Grota” [zapowiedź]

Józef Gargasz „Grot” (1914-1953) – weteran walk 1939 r., oficer dywersji AK, dowódca 1. kompanii Samodzielnego Batalionu Szturmowego „Suszarnia” 106. DP AK, żołnierz powojennego podziemia niepodległościowego, zamordowany przez bezpiekę 4 marca 1953 r. w Stokach koło Skały.Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie oraz Burmistrz Miasta i Gminy Skała Piotr Trzcionka zapraszają na uroczystość odsłonięcia pomnika nagrobnego nad mogiłą bohatera.

Plan uroczystości w niedzielę 5 października 2025 r.

12.00 – msza święta w kościele parafialnym Narodzenia NMP w Minodze

13.00 – przemarsz w asyście Kompanii Honorowej Wojska Polskiego na cmentarz

13.15 – uroczystość na cmentarzu (m.in. odsłonięcie i poświęcenie pomnika nagrobnego, Apel Pamięci, złożenie kwiatów)

Józef Gargasz ps. „Grot” (1914-1953)

Urodził się 26 grudnia 1914 r. we wsi Czechy koło Brodów w woj. tarnopolskim. Uczęszczał do gimnazjum humanistyczno-przyrodniczego w Brodach. W 1938 r. ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. W kampanii polskiej 1939 r. wziął udział jako p.o. dowódcy kompanii 44 pp (13 DP). Przeszedł szlak bojowy przez Kutno, Łowicz, Spałę do Warszawy.

Uniknął niewoli i przybył wraz ze znajomym do wsi Krasieniec koło Iwanowic Włościańskich. W 1940 r. został dowódcą placówki Związku Walki Zbrojnej Słomniki. Na przełomie 1943/1944 objął funkcję szefa dywersji w Obwodzie Armii Krajowej Miechów. Nadzorował działalność oddziałów dywersyjnych i partyzanckich dowodzonych przez Juliusza Nowaka ps. „Babinicz”, Jana Molędę ps. „Trzaska”, Wojciecha Majewskiego ps. „Jaksa”. Zorganizował szereg akcji dywersyjnych, sabotażowych, ekspropriacyjnych i likwidacyjnych. Należał do najbliższych współpracowników szefa Kedywu Inspektoratu kpt. cc Antoniego Iglewskiego ps. „Ponar”.

We wrześniu 1944 r. – w związku z przygotowaniami do operacji „Burza” – objął dowództwo 1 kompanii Samodzielnego Batalionu Szturmowego „Suszarnia” 106 DP AK. Miał wówczas pod komendą ok. 300 ludzi skoszarowanych w obozie partyzanckim w lasach sancygniowskich. Wziął udział w walce batalionu 1 listopada 1944 r. przeciwko przeważającym siłom wroga.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej nie ujawnił się i do początku lipca 1945 r. kontynuował zbrojną działalność niepodległościową w rejonie Słomnik. 9 czerwca 1945 r. podlegli mu żołnierze dokonali uderzenia na posterunek MO w Iwanowicach. Należał do organizacji „NIE” i Delegatury Sił Zbrojnych. Latem 1945 r. wyjechał na Pomorze Zachodnie, po czym jesienią wrócił do Krakowa, gdzie krótko działał w WiN. W 1946 r. udał się do Chrzelic, a w maju 1948 r. do Gliwic. Tam podjął pracę w Zjednoczeniu Przemysłu Nieorganicznego, studia wieczorowe na Wydziale Chemii Politechniki Śląskiej oraz zarejestrował się w WKU. 

9 października 1950 r – dzięki podstępowi – uciekł z budynku komitetu miejskiego PZPR w Gliwicach przesłuchującemu go funkcjonariuszowi. Od tego momentu ukrywał się. Był poszukiwany m.in. przez WUBP w Katowicach. W 1952 r. wrócił wraz z żoną do domu teściów w Sułkowicach koło Iwanowic Włościańskich.

4 marca 1953 r. udał się z Sułkowic do wioski Stoki koło Skały. Wkrótce do domu, gdzie przebywał, wtargnęło trzech funkcjonariuszy komunistycznej bezpieki, dwaj pozostali na zewnątrz. Po wylegitymowaniu i zrewidowaniu Gargasza próbowano go zatrzymać. Doszło do szarpaniny, w trakcie której jeden z funkcjonariuszy z bliska oddał strzał, mordując Gargasza na miejscu. Pogrzeb odbył się 12 marca 1953 r. Józef Gargasz został pochowany na cmentarzu parafialnym w Minodze. Wraz z nim w grobie spoczywa żona Zofia Gargasz z domu Misztal (1924-2010). Pochodziła ze wsi Sułkowice. Była łączniczką i sanitariuszką AK.