40. Rajd „Hardego”

19 września 2026 r. odbył się jubileuszowy 40. Rajd Szlakami Walk Oddziału „Hardego”. W wydarzeniu wzięło udział ponad 200 osób. Inicjatywa upamiętniła żołnierzy największego zgrupowania partyzanckiego Armii Krajowej na ziemi olkuskiej oraz jego dowódcę – kpt. Gerarda Woźnicę „Hardego” (1917-1981).

Pierwszy Rajd „Hardego” odbył się w 1986 r. Organizatorami były lokalne struktury PTTK i Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, przy wsparciu Naczelnika Gminy Klucze. Trasa wiodła przez Góry Bydlińskie na Kobylicę. Rajd okazał się sukcesem i zagościł na stałe w kalendarzu wydarzeń w regionie. Podczas II Rajdu w 1987 r. odsłonięto obelisk na miejscu obozu leśnego zgrupowania, przy gajówce Psiarskie nieopodal Gór Bydlińskich. W 1993 r. Rajd niestety nie odbył się, natomiast w 1994 r. zorganizowano VIII Rajd (nocny). Od tego czasu wydarzenie odbywa się nieprzerwanie co roku.

Inicjatywa jest adresowana do młodzieży szkolnej, harcerzy, członków organizacji pozarządowych oraz rodzin i grup znajomych. Uczestnicy w kilkuosobowych zespołach wcielają się w role żołnierzy AK i wykonują zadania powierzone im przez rekonstruktorów, otrzymując przy tym epokowe rekwizyty i odwiedzając miejsca pamięci. Jest to okazja do znakomitej przygody, poszerzenia wiedzy historycznej oraz niezapomnianych doświadczeń turystycznych. W jubileuszowej edycji na starcie stawiło się 18 drużyn z województw małopolskiego i śląskiego. 

W tym roku organizatorzy położyli szczególny nacisk na walory krajoznawcze. Szlak wiódł przez Pustynię Błędowską, miejsce wyjątkowe w skali europejskiej. Uczestnicy mogli zobaczyć m.in. nową infrastrukturę turystyczną wokół pustynnych piasków, w tym malowniczą ścieżkę na palach. Krajoznawczy walor wydarzenia podkreśliło również przyjęcie Rajdu do XIII Międzypokoleniowej Sztafety Turystycznej PTTK. 

Na uroczyste zakończenie Rajdu w Szkole Podstawowej w Kluczach przybył szereg znamienitych gości: minister Michał Syska, zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych; Sławomira Krupa, dyrektor Archiwum Państwowego w Katowicach, delegacja Okręgu Śląsk Światowego Związku Żołnierzy AK z prezesem Janem Musiałem, a także delegacja Koła Ziemi Olkuskiej Związku Żołnierzy Wojska Polskiego z prezesem ppłk. Stanisławem Bartoszcze. Najważniejszym i honorowym gościem był 97-letni weteran walk o niepodległość – por. Czesław Grzanka.

– Udział w Rajdzie „Hardego” to dla nas zawsze niesamowita przygoda, połączenie nauki, historii, dobrej zabawy i wspólnie spędzonego czasu – wymienia Katarzyna Tomczyk, uczestniczka Rajdu w drużynie pod patronatem Eleonory Gałki „Syreny”. – Razem z przyjaciółmi i dziećmi wzięliśmy w nim udział już po raz czwarty i za każdym razem odkrywamy coś nowego. Rekonstruktorzy co roku zaskakują nas zadaniami, które wymagają współpracy, sprytu i podejmowania szybkich decyzji. Nigdy nie wiadomo, co czeka nas za kolejnym zakrętem i czy podjęta decyzja okaże się właściwa. Właśnie ta nieprzewidywalność dodaje rajdowi wyjątkowych emocji. Dodatkowym atutem jest możliwość poznawania historii oraz podziwiania pięknych walorów przyrodniczych – podsumowuje uczestniczka. 

Organizatorem Rajdu był Światowy Związek Żołnierzy AK, zaś partnerem olkuski oddział PTTK. W obsługę zadań rajdowych zaangażowali się rekonstruktorzy z kilku grup rekonstrukcyjnych: GRH V Batalion Strzelców Olkuskich stworzonej przy olkuskim kole ŚZŻAK, SRH Wilk z Nowego Sącza oraz SRH Wrzesień 39 z okolic Krakowa i Lublina. Wsparcie zapewnili również: Szkoła Podstawowa w Kluczach, OSP Chechło, 11. Małopolska Brygada Obrony Terytorialnej oraz grupa eksploratorów zrzeszona wokół bloga „Pustynia Błędowska – Dawniej i Dziś”.

Patronat nad Rajdem sprawowali: Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, Starosta Olkuski Bogumił Sobczyk, Wójt Gminy Klucze Norbert Bień, Muzeum AK w Krakowie, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Archiwum Państwowe w Katowicach. Na organizację Rajdu organizatorzy pozyskali dotację ze środków Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.